Pachtbeleid gemeente Valkenswaard: duurzame pacht als instrument voor landbouw- en watertransitie

Daarnaast zorgt het beleid voor een juridisch transparante manier van gronduitgifte. De uitgifte van pachtgrond moet namelijk voldoen aan het Didam-arrest, waarin is vastgelegd dat overheden gelijke kansen moeten bieden aan geïnteresseerde partijen bij de uitgifte van grond of vastgoed.

Door deze juridisch en beleidsmatige uitgangspunten te combineren, ontstaat een modern pachtbeleid voor gemeenten waarin duurzaamheid, transparantie en strategisch grondgebruik samenkomen.

Aanleiding: pachtgrond als instrument voor bredere doelen

De gemeente Valkenswaard bezit een relatief grote portefeuille aan landbouwgrond die wordt verpacht aan agrariërs. Een deel van deze gronden is historisch verpacht via reguliere pacht, terwijl andere percelen jaarlijks worden uitgegeven via geliberaliseerde pacht.

Door ontwikkelingen in landbouw, wetgeving en klimaat sloot het bestaande pachtbeleid niet meer volledig aan bij de huidige opgaven. De gemeente wil haar landbouwgronden inzetten voor bredere doelen, zoals de ondersteuning van de landbouwtransitie naar duurzamere bedrijfsvoering, het verbeteren van bodem- en waterkwaliteit en het versterken van recreatie in het landschap. Het nieuwe pachtbeleid maakt het mogelijk om deze doelen te koppelen aan de uitgifte van pachtgrond.

Geliberaliseerde pacht en een openbare selectieprocedure

In het nieuwe pachtbeleid staat geliberaliseerde pacht centraal. Deze pachtvorm biedt meer flexibiliteit dan reguliere pacht en maakt het mogelijk om voorwaarden te stellen die aansluiten bij beleidsdoelen, zoals duurzaamheid en natuurontwikkeling. Waar mogelijk stapt de gemeente met verschillende instrumenten over van reguliere naar geliberaliseerde verpachting.

De pachtgronden worden via een openbare selectieprocedure uitgegeven. Agrariërs kunnen inschrijven op beschikbare percelen, waarna de gemeente de inschrijvingen beoordeelt op basis van verschillende criteria. Naast de pachtprijs, die ondergeschikt is, spelen ook duurzaamheidsactiviteiten en de bedrijfsvoering van de agrariër een rol.

Op deze manier worden agrariërs gestimuleerd bij te dragen aan duurzaam landgebruik, zonder dat de gemeente haar strategische flexibiliteit in grondgebruik verliest.

Pachtbeleid als motor voor duurzame landbouw

Een belangrijk doel van het nieuwe pachtbeleid is het stimuleren van duurzame landbouw. De gemeente wil dat haar landbouwgronden bijdragen aan een toekomstbestendige landbouwsector waarin aandacht is voor bodemkwaliteit, biodiversiteit en waterbeheer.

Binnen de selectieprocedure voor pachtpercelen worden agrariërs daarom gestimuleerd om zogenaamde eco-activiteiten toe te passen. Deze activiteiten sluiten aan bij het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en kunnen bijvoorbeeld bestaan uit het toepassen van groenbemesters, kruidenrijke graslanden of bufferstroken langs akkers.

Agrariërs die aantoonbaar bijdragen aan duurzaamheid maken meer kans op het verkrijgen van pachtgrond van de gemeente.

Watertransitie en landschappelijke zones

Naast landbouw speelt ook waterbeheer een belangrijke rol in het pachtbeleid. Valkenswaard ligt in een gebied waar waterbeheer en klimaatadaptatie steeds belangrijker worden. Daarom is het pachtbeleid gekoppeld aan de regionale opgaven rond de watertransitie.

Het beleid houdt rekening met verschillende landschappelijke zones: hogere zandgronden, overgangsgebieden en beekdalen. In de hogere gebieden ligt de nadruk op infiltratie van regenwater en het voorkomen van uitspoeling van nutriënten. In overgangsgebieden blijft landbouw centraal staan, maar met aandacht voor duurzaam watergebruik. In beekdalen wordt gestuurd op extensiever landgebruik dat ruimte laat voor waterberging en natuurontwikkeling.

Door pachtvoorwaarden af te stemmen op deze landschappelijke kenmerken draagt het pachtbeleid bij aan een klimaatrobuust watersysteem.

Recreatie in het buitengebied

Het buitengebied van Valkenswaard speelt ook een belangrijke rol in de recreatieve aantrekkelijkheid van de gemeente. Het nieuwe pachtbeleid bevat daarom maatregelen die de landschappelijke kwaliteit versterken.

Langs recreatieve routes kunnen bijvoorbeeld bloemenranden worden aangelegd of landschapselementen zoals hagen worden toegevoegd. Deze maatregelen dragen bij aan biodiversiteit en zorgen tegelijkertijd voor een aantrekkelijker landschap voor bewoners en bezoekers. Op deze manier verbindt het pachtbeleid landbouw, natuur en recreatie in het buitengebied.

Van beleid naar toekomstbestendig grondgebruik

Met het nieuwe pachtbeleid beschikt de gemeente Valkenswaard over een instrument waarmee landbouwgronden strategisch kunnen worden ingezet voor meerdere maatschappelijke opgaven. Het beleid laat zien hoe pacht kan bijdragen aan duurzame gebiedsontwikkeling en toekomstbestendig landgebruik.

Wilt u weten hoe een pachtbeleid kan bijdragen aan de doelen van uw gemeente in het buitengebied?

Giem Broekmans en Ad Mutsaers denken graag met u mee.
Of stuur een bericht naar info@gloudemans.nl